واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به تهی‌روده در رودۀ کوچک می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
nasoduodenum tube, ND-tube, nasoduodenal tube
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به دوازدهه می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به معده یا رودۀ کوچک منتهی می‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه
nasogastric tube, NG-tube
لوله‌ای که با گذشتن از بینی و حنجره و حلق و مری به معده می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
سامانه‌ای لوله‌کشی‌شده از لوله‌های فلزی یا ورق‌های آهن لب‌جوش که در انبار شناور تعبیه می‌شود و از آن در پروخالی کردن مایع ترازه استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
لولۀ سراسری هوا که تجهیزات ترمزی قطار را به هم متصل می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
لوله‌ای که یک سر آن مستقیماً وارد تهی‌روده می‌شود و برای غذادهی طولانی‌مدت به کار می‌رود
حوزه موضوعی: تغذیه
لوله‌ای در دستگاه‌های اپتیکی که دارای دو عدد چشمی است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
تونل بادی که در پژوهش‌های فوقِ‌صوتی کاربرد دارد و در آن سیال با فشار بالا جریان می‌یابد و در آزمونگاه به ‌سرعت بسیار بالایی می‌رسد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
neural tube, medullary tube, cerebromedullary tube
لوله‌ای عصب‌پوششی که در نتیجۀ به ‌هم جوش خوردن چین‌های عصبی به وجود می‌آید و بافت دستگاه عصبی مرکزی را تشکیل می‌دهد
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
Fallopian tube
هریک از لوله‏هایی که تخمک را از تخمدان به زهدان منتقل می‏کند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
لوله‌ای به شکل حرفِ u متحرک در برخی سازها
حوزه موضوعی: موسیقی
مجرای مسقف گدازۀ مذاب در دهانۀ فورانی یا محل تزریق زیرپوسته‌ای گدازه متـ . تونل گدازه lava tunnel
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
main air reservoir pipe
لولۀ هوایی متصل ‌به مخزن اصلی که براساس سامانۀ کشش تحت فشار ده بار، برابر با یک مگاپاسکال، عمل می‌کند و از آن برای مصارف مختلف استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
gastrostomy tube, G-tube
لوله‌ای که یک‌ سر آن مستقیماً وارد معده می‌شود و معده را به خارج از بدن متصل می‌کند
حوزه موضوعی: تغذیه
لوله‌ای برای پروخالی کردن آب از مخازن ترازۀ شناور
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
capillary tube
لوله‌ای بسیار باریک که در آن ربایش مویینگی به‌آسانی قابل دیدن است
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
نگاه کنید به: کاوند لاگین
حوزه موضوعی: خوردگی
intake pipe, induction pipe
لوله‌ای که جریان هوای ورودی به موتور را از صافی هوا به چندراهۀ هوا هدایت می‌کند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
مقدار نوری که از یک چشمۀ نقطه‏ای به شدت یک کاندلا داخل مخروطی به زاویۀ رأس یک استرادیان پخش می‏شود
حوزه موضوعی: فیزیک- اپتیک
نگاه کنید به: زیست‌مایه
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
وارد کردن نوکلئیک‌اسید به داخل یاخته‌ها به‌کمک چربی/ لیپید متـ . ژن‌رسانی لیپوتَن‌یار liposome-mediated gene transfer، ژن‌رسانی حبابک‌یار vesicle-mediated gene transfer
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
ترکیبی شامل یک لیپید که با یک پروتئین جفت‌ شده است
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار
very low-density lipoprotein, VLDL
نوعی لیپوپروتئین در خون که عموماً در کبد ساخته می‌شود و ذرات آن بین 30 تا 80 نانومتر است و تری‌گلیسریدها را از کبد و رودۀ کوچک به بافت‌های چربی و ماهیچه‌ای حمل می‌‌کند
حوزه موضوعی: تغذیه
high-density lipoprotein, HDL
گروهی از لیپوپروتئین‌ها که در افراد سالم حدود 30 ‌درصد از چربی خون یا کلسترول را به کبد حمل می‌کنند
حوزه موضوعی: تغذیه
low-density lipoprotein, LDL
نوع خطرناک لیپوپروتئین که کلسترول را به اندام‌های غیرکبدی (extrahepatic) حمل می‌کند و می‌تواند به سخت‌سرخرگی منجر شود
حوزه موضوعی: تغذیه
intermediate-density lipoprotein, IDL
گروهی از لیپوپروتئین‌ها که اندازۀ آنها بین 25 تا 35 نانومتر است و از تخریب لیپوپروتئین‌های بس‌کم‌چگالی به وجود می‌آیند
حوزه موضوعی: تغذیه
مجموعۀ فنون مربوط به شناسایی و تشخیص حبه‌‌های پروتئین و برهم‌کنش آنها با لیپیدها و جهش‌هایی که در بیانۀ ژن‌های نهفته رخ می‌دهد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
شکسته ‌شدن لیپیدهای ذخیره‌‌شده در ریزاندامگان‌ها
حوزه موضوعی: شیمی
نوعی لیپوکافت در شیر خام که با هم زدن آغاز می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏