واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 527
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
neural tube, medullary tube, cerebromedullary tube
لوله‌ای عصب‌پوششی که در نتیجۀ به ‌هم جوش خوردن چین‌های عصبی به وجود می‌آید و بافت دستگاه عصبی مرکزی را تشکیل می‌دهد
Fallopian tube
هریک از لوله‌هایی که تخمک را از تخمدان به زهدان منتقل می‌کند
لوله‌ای به شکل حرف u متحرک در برخی سازها
مجرای مسقف گدازۀ مذاب در دهانۀ فورانی یا محل تزریق زیرپوسته‌ای گدازه متـ . تونل گدازه lava tunnel
main air reservoir pipe
لولۀ هوایی متصل ‌به مخزن اصلی که براساس سامانۀ کشش تحت فشار ده بار، برابر با یک مگاپاسکال، عمل می‌کند و از آن برای مصارف مختلف استفاده می‌شود
gastrostomy tube, G-tube
لوله‌ای که یک‌ سر آن مستقیماً وارد معده می‌شود و معده را به خارج از بدن متصل می‌کند
ballast suction pipe
لوله‌ای برای پروخالی کردن آب از مخازن ترازۀ شناور
capillary tube
لوله‌ای بسیار باریک که در آن ربایش مویینگی به‌آسانی قابل دیدن است
intake pipe, induction pipe
لوله‌ای که جریان هوای ورودی به موتور را از صافی هوا به چندراهۀ هوا هدایت می‌کند
مقدار نوری که از یک چشمۀ نقطه‌ای به شدت یک کاندلا داخل مخروطی به زاویۀ رأس یک استرادیان پخش می‌شود
به‌کاربرید به‌جای: زیست‌مایه
ترکیبی شامل یک لیپید که با یک پروتئین جفت‌ شده است
very low-density lipoprotein, VLDL
نوعی لیپوپروتئین در خون که عموماً در کبد ساخته می‌شود و ذرات آن بین 30 تا 80 نانومتر است و تری‌گلیسریدها را از کبد و رودۀ کوچک به بافت‌های چربی و ماهیچه‌ای حمل می‌‌کند
high-density lipoprotein, HDL
گروهی از لیپوپروتئین‌ها که در افراد سالم حدود 30 ‌درصد از چربی خون یا کلسترول را به کبد حمل می‌کنند
low-density lipoprotein, LDL
نوع خطرناک لیپوپروتئین که کلسترول را به اندام‌های غیرکبدی () حمل می‌کند و می‌تواند به سخت‌سرخرگی منجر شود
intermediate-density lipoprotein, IDL
گروهی از لیپوپروتئین‌ها که اندازۀ آنها بین 25 تا 35 نانومتر است و از تخریب لیپوپروتئین‌های بس‌کم‌چگالی به وجود می‌آیند
مجموعۀ فنون مربوط به شناسایی و تشخیص حبه‌‌های پروتئین و برهم‌کنش آنها با لیپیدها و جهش‌هایی که در بیانۀ ژن‌های نهفته رخ می‌دهد
شکسته ‌شدن لیپیدهای ذخیره‌‌شده در ریزاندامگان‌ها
نوعی لیپوکافت در شیر خام که با هم زدن آغاز می‌شود
نوعی لیپوکافت چربی در شیر خام که به‌طور تصادفی و به‌علت سست بودن دیوارۀ گویچه‌های چربی و کمبود پروتئین روی می‌دهد
نوعی لیپوکافت چربی در شیر به‌علت آلودگی میکربی شیر
به‌کاربرید به‌جای: چربی
مجموعۀ لیپیدهای یک سامانۀ زیستی در زمان و شرایط مشخص
مجموعۀ فنون مربوط به مطالعۀ لیپیدگان
ابزاری که تپ‌ها/ پالس‌های نوری قوی گسیل و با آشکارسازی پرتوهای بازتابیده از محیط، اطلاعات لازم را استخراج می‌کند
سازی از خانوادۀ لیرها
خانواده‌ای از زه‌صداهای مرکب مطلق که زه‌های آنها به موازات صفحۀ ساز کشیده می‌شود
ترشح لعاب‌دار و روان غده‌ها که از نمک‌های غیرآلی مختلف و یاخته‌های سنگ‌فرشی ریزش‌یافته و یاخته‌های سفید تشکیل شده است
شبیه به لیزابه یا تولیدکنندۀ آن یا پوشیده از آن
laser, light amplification by stimulated emission of radiation
وسیله‌ای برای تولید پرتوهای نوری همدوس، تقریباً موازی و تقریباً تکفام، در ناحیه‌های فروسرخ و مرئی و فرابنفش