واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 285
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
composite membrane
غشایی که ازنظر ساختار فیزیکی یا شیمیایی لایه‏های مختلفی دارد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
milk fat globule membrane
غشایی حاوی چربی و پروتئین که گویچۀ چربی شیر را احاطه کرده است و با تخریب آن در هنگام کره‌زنی خامه، گویچه‌های چربی شیر آزاد می‌شوند و به هم می‌پیوندند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
synthetic membrane, artificial membrane
غشایی که فرایند تشکیل آن طبیعی نباشد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
homogeneous membrane
غشایی با ساختار و ویژگی‌های انتقال‏دهندگی یکسان در تمام ضخامت آن
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
plasmic membrane
لایۀ نازکی از درون‏یاختۀ مرکب از لیپیدها و پروتئین‌ها که سطح همۀ یاخته‏ها را می‏پوشاند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
cladding 2
روکشی بیرونی از جنس شیشه که هستۀ تار نوری را در بر می‌گیرد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، رمزشناسی، مهندسی مخابرات
holomorphically convex hull
فرمول‌دار متـ . غلاف تمام‌ریخت‌محدب
حوزه موضوعی: ریاضی
فرمول‌دار متـ . غلاف چندجمله‌ای‌محدب
حوزه موضوعی: ریاضی
convex hull
برای زیرمجموعۀ در یک فضای بُرداری، اشتراک همۀ مجموعه‌های کوژ شامل متـ . غلاف محدب
حوزه موضوعی: ریاضی
نگاه کنید به: غلاف کوژ
حوزه موضوعی: ریاضی
غلافی از الیاف بسیار ستبر و محکم که برای جلوگیری از فرسایش طناب مهار به دور آن می‌پیچند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
پیوند غلاف‌شکلی که میلۀ سوزن را به میلۀ حرکت متصل می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
myelin sheath
لایه‌ای فسفولیپیدی که بعضی عصب‌ها را می‌پوشاند
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
بخشی از برگ که از ساقه یا شاخه محافظت می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
Monochoria
سرده‌ای از گیاهان علفی مردابی یا آبزی چندساله یا در شرایط نامساعد یکساله با هشت گونه که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری افریقا و آسیا و استرالیا می‌رویند؛ ساقۀ آنها ایستاده یا خزنده و گُل‌آذینشان خوشه‌ای یا شبه‌چتری است که در جوانی غلاف‌های برگ‌مانند پهنی آن را در بر می‌گیرد؛ گل‌های این سرده شش پرچم با تخمدانی سه‌خانه‌ای و تخمک‌های فراوان در هر خانه دارد؛ و گل‌های این گیاه یا دُمگل ندارند یا دُمگلشان کوتاه است و قطعات آنها تقریباً تا قاعده از هم جدا هستند؛ میوۀ آنها پوشینۀ حجره‌گشای سهکفه‌ای است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
sheathing
ویژگی برگ یا قاعدۀ آن دارای ساختاری خمیده یا نیمه‌لوله‌ای که قسمتی از ساقه یا تمام آن را در بر می‌گیرد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: پونته‌دریائیان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
strict dominance
وضعیتی در بازی که در آن یک راهبرد، به‌طور مطلق، برتر از راهبردهای دیگر باشد
حوزه موضوعی: اقتصاد
stochastic dominance
رتبه‌بندی تصادفی توزیع‌های متفاوتی که در آن یک توزیع در دامنۀ توزیع، به توزیع دیگر برتری دارد
حوزه موضوعی: اقتصاد
ویژگی همخوانی که در تولید آن مجرای گفتار تنگ می‌شود، ولی به انسداد یا سایش نمی‌انجامد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
roll 2
دَوران هواگَرد حول محور طولی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
trill 1, shake 2, tr
نوعی زینت عبارت از تناوب سریع یک نغمه و نغمه‏ای بالاتر از آن
حوزه موضوعی: موسیقی
غلتی که شناور به‌ طرف بادخور می‌زند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
کج شدن یا غلتیدن خودرو حول محور طولی در هنگام عبور از پیچ‌ها
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
غلت ناخواستۀ هواگَرد که براثر جابه‌جایی سریع سکان عمودی رخ می‌دهد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
roller mill, roll mill, ring roller mill
دستگاهی برای مخلوط ‌کردن بسپارها با مواد دیگر متشکل از غلتک‌هایی که به‌صورت افقی نزدیک هم قرار می‌گیرند و به‌سرعت می‌چرخند متـ . آسیای غلتکی
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
rolled 1, roll 3
نگاه کنید به: لرزشی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
rolling 1
فرایند دَوران هواگَرد حول محور طولی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی