واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 275
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
plasmic membrane
لایۀ نازکی از درون‌یاختۀ مرکب از لیپیدها و پروتئین‌ها که سطح همۀ یاخته‌ها را می‌پوشاند
cladding
روکشی بیرونی از جنس شیشه که هستۀ تار نوری را در بر می‌گیرد
sheath
بخشی از برگ که از ساقه یا شاخه محافظت می‌کند
holomorphically convex hull
فرمول‌دار متـ . غلاف تمام‌ریخت‌محدب
فرمول‌دار متـ . غلاف چندجمله‌ای‌محدب
convex hull
برای زیرمجموعۀ در یک فضای برداری، اشتراک همۀ مجموعه‌های کوژ شامل متـ . غلاف محدب
به‌کاربرید به‌جای: غلاف کوژ
غلافی از الیاف بسیار ستبر و محکم که برای جلوگیری از فرسایش طناب مهار به دور آن می‌پیچند
پیوند غلاف‌شکلی که میلۀ سوزن را به میلۀ حرکت متصل می‌کند
myelin sheath
لایه‌ای فسفولیپیدی که بعضی عصب‌ها را می‌پوشاند
Monochoria
سرده‌ای از گیاهان علفی مردابی یا آبزی چندساله یا در شرایط نامساعد یکساله با هشت گونه که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری افریقا و آسیا و استرالیا می‌رویند؛ ساقۀ آنها ایستاده یا خزنده و گل‌آذینشان خوشه‌ای یا شبه‌چتری است که در جوانی غلاف‌های برگ‌مانند پهنی آن را در بر می‌گیرد؛ گل‌های این سرده شش پرچم با تخمدانی سه‌خانه‌ای و تخمک‌های فراوان در هر خانه دارد؛ و گل‌های این گیاه یا دمگل ندارند یا دمگلشان کوتاه است و قطعات آنها تقریباً تا قاعده از هم جدا هستند؛ میوۀ آنها پوشینۀ حجره‌گشای سهکفه‌ای است
sheathing
ویژگی برگ یا قاعدۀ آن دارای ساختاری خمیده یا نیمه‌لوله‌ای که قسمتی از ساقه یا تمام آن را در بر می‌گیرد
strict dominance
وضعیتی در بازی که در آن یک راهبرد، به‌طور مطلق، برتر از راهبردهای دیگر باشد
ویژگی همخوانی که در تولید آن مجرای گفتار تنگ می‌شود، ولی به انسداد یا سایش نمی‌انجامد
roll 2
دوران هواگرد حول محور طولی
trill 1, shake 2, tr
نوعی زینت عبارت از تناوب سریع یک نغمه و نغمه‌ای بالاتر از آن
غلتی که شناور به‌ طرف بادخور می‌زند
کج شدن یا غلتیدن خودرو حول محور طولی در هنگام عبور از پیچ‌ها
غلت ناخواستۀ هواگرد که براثر جابه‌جایی سریع سکان عمودی رخ می‌دهد
roller mill, roll mill, ring roller mill
دستگاهی برای مخلوط ‌کردن بسپارها با مواد دیگر متشکل از غلتک‌هایی که به‌صورت افقی نزدیک هم قرار می‌گیرند و به‌سرعت می‌چرخند متـ . آسیای غلتکی
rolled 1, roll 3
به‌کاربرید به‌جای: لرزشی
rolling 1
فرایند دوران هواگرد حول محور طولی
inline roll, crossline direction
جابه‌جایی باریکه در راستای موازی با خطوط گیرنده
crossline roll, x-line roll
جابه‌جایی باریکه در امتداد عمود بر خطوط گیرنده
به‌کاربرید به‌جای: غلتشگاه ریل
بخشی از سطح چرخ‌های وسایل خط‌نورد که با غلتشگاه ریل در تماس است
سطح فوقانی تاج ریل که در آنجا ریل با چرخ تماس می‌یابد متـ . غلتشگاه