واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 75
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
hermetically sealed container
ظرفی که برای جلوگیری از ورود ریزاندامگان‌ها و حفظ وضعیت سترون، درزگیری غیرقابل‌نفوذ شده است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ظرفی که بر روی برواره گذاشته ‌شود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
ظرفی که برای گرم‌خانه‌گذاری محیط‌های کشت در نبود اکسیژن و به‌طورکلی در مجاورت هر ترکیب گازی غیر از هوای جَوّ به کار می‌رود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
moulded pulp container/ molded pulp container
ظرفی متشکل از مواد خمیری حاوی الیاف سلولوزی که با قالب شکل‌‌دهی شده است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
edible container
نوعی ظرف مواد غذایی که قابل خوردن است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ظرفی که در آن می‌توان کشت‌ها را در شرایط فشار بیشتر اکسیددوکربن گرم‌خانه‌گذاری کرد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
glass container
‌هریک از محصولات شیشه‌ای، مانند بطری و پارچ
حوزه موضوعی: سرامیک
dustfall jar
ظرفی دهانه‌باز که با آن ذرات درشت معلق در هوا را برای اندازه‌گیری و تجزیۀ شیمیایی جمع‌آوری می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
microwaveable container
ظرفی که در برابر گرمای داخل ریزموج مقاوم است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
service room, pantry
محل نگهداری موقت ظروف کثیف جمع‏آوری‏شده و ظروف آماده برای پذیرایی در غذاخوری/ رستوران
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
لگن مخصوص شستن ظرف در آشپزخانه
حوزه موضوعی: عمومی
capacitance
نسبت بار الکتریکی ذخیره‏شده بر روی یکی از صفحه‏های خازن به اختلاف پتانسیل میان دو صفحۀ آن
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
گنجایش حجمی یا وزنی کشتی متـ . تُن‌بار
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
عددی که معرف توانایی ترکیب اتم مورد نظر با اتم‌های دیگر است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
مقدار آبی که پس از اشباع اولیه و زهکشی طبیعی در پسماند جامد باقی می‌ماند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
water holding capacity
قابلیت یک ماده در جذب و نگهداری آب که به‌ میزان حلّال بودن آن بستگی دارد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
water binding capacity
قابلیت یک ماده در اتصال غیرشیمیایی به آب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
شرایطی که در آن تردد در راه اصلی به مسدود شدن تردد در خیابان فرعی منجر نشود، تردد در تقاطع نزدیک مداوم نباشد، خط عبور مجزایی برای حرکت در هر جهت تخصیص یافته باشد و هیچ حرکت دیگری مانع حرکت مورد نظر نشود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
مقدار مواد سمی و فاضلابی که یک حجم آب می‌تواند بپذیرد بی‌آنکه آثار سوء بر آبزیان و انسان داشته باشد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
offered capacity
حداکثر ظرفیت یک خط برای جابه‌جایی مسافر بدون توجه به میزان بهره‌برداری واقعی از آن
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
acid producing capacity
میزان توانایی یک سنگ در تولید آبی با پ.هاش پایین
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
قابلیت یک آبخوان در انتقال آب
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
تعداد کل جاهایی که در یک سامانۀ حمل‌ونقل عمومی برای مسافران پیش‌بینی شده است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
حداکثر تعداد مسافری که با وسایل نقلیه از یک جهت مشخص و در طول یک ساعت به یک ایستگاه منتقل می‌شوند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
حداکثر باری که یک انسان یا ماشین می‌تواند بردارد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
potential capacity
ظرفیت یک حرکت خاص در نزدیکی تقاطع اصلی ـ فرعیِ بدون چراغ به فرض آنکه با سایر حرکات تداخل نداشته و دارای خط عبور مخصوص به خود باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
runway capacity
بسامد نشست‌و‌برخاست‌های ممکن یا مجاز با فاصلۀ تقرب کمینه در نشست
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
absorber capacity
حداکثر ظرفیت فراوری گاز در برج جذب، بدون هرگونه تغییر در شرایط عملیاتی
حوزه موضوعی: مهندسی شیمی
حجم جابه‌جایی در یک خط، در هر ساعت، در جهت مشخص، براساس برنامۀ تنظیم‌شدۀ قبلی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
حداکثر تعداد مسافری که وسایل نقلیۀ عمومی یک خط از یک نقطۀ مشخص، در یک جهت، در هر ساعت جابه‌جا می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای