واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2575
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
poverty trap
وضعیتی که در آن مجموعه‌ای از عوامل رهایی فرد یا خانواده را از فقر ناممکن می‌سازند
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
دامی که حتی با مصرف غذای مناسب، رشد و بهره‌دهی آن کم است
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
روشی برای شناسایی بیانه‌های یک قطعۀ ژنگانی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
قسمت تفکیک‌شده در جایگاه دام که در آن گاوها یا اسب‌ها می‌ایستند یا دراز می‌کشند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
محوطۀ کوچک یا مرتعی محصور که برای چرا و گردش یک یا چند رأس دام در نظر گرفته می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
table skirt
پارچه‌ای که دورتادور میز را میپوشاند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
بیشینه‌انحراف محلی نشانک/ سیگنال هدف، اعم از مغناطیسی و گرانی، از سطح نوفة زمینه، پس ‌از از بین بردن مؤلفه‌های نوفه با طولِ‌موج‌های کوتاه و دامنة بلند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
تغییر نسبی شدت میدان مغناطیسی در ناحیة برداشت، ناشی از میزان تباین پذیرفتاری مغناطیسی جانبی و عمق چشمه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
amplitude 1
بیشترین میزان جابه‏جایی جسم در حرکت نوسانی از موقعیت تعادل
حوزه موضوعی: فیزیک‏
مجموعه‌ای که تابع بر آن تعریف می‌شود
حوزه موضوعی: ریاضی
domain hijacking
عملی که در نتیجۀ آن رایانۀ سرویس‏دهندۀ یک دامنه از دسترس خارج می‌شود و سرویس‏دهندۀ متعلق به مهاجم، جای سرویس‏دهندۀ اصلی را می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
amplitude splitting
فرایندی که در آن تابش الکترومغناطیسی به دو شاخه با دامنه‏های متفاوت تقسیم می‏شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
principal ideal domain, PID
دامنۀ صحیحی که همۀ آرمانه‌های آن اصلی باشند
حوزه موضوعی: ریاضی
درجۀ تحمل یک اندامگان در برابر تغییر شرایط محیطی
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
unique factorization domain, UFD
دامنۀ صحیحی که در آن هر عضو ناصفر و نایکه نمایش یکتایی به‌صورت حاصل‌ضرب تعدادی متناهی عضو تحویل‌ناپذیر، قطع‌نظر از ترتیب عوامل ضرب، داشته باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
amplitude of accommodation
فاصلۀ خطی بین نزدیک‌ترین نقطۀ تطابق یا دید واضح تا دورترین نقطۀ تطابق یا دید واضح
حوزه موضوعی: پزشکی
distillation range
تفاوت دمای آغازین نقطۀ جوش مایع و دمای نهایی آن در فرایند تقطیر
حوزه موضوعی: مهندسی شیمی
دامنۀ کامل حرکت مفصل که با زاویه‌سنج اندازه‌گیری می‌شود
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
field of regard
بیشینۀ گسترۀ زاویه‌ای ممکن برای نشانه‌روی تلسکوپ
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
runway visual range, RVR
بیشینه‌فاصله‌ای در راستای افقی که خلبان می‌تواند خط مرکزی یا چراغ‌های کناری یا شمارۀ باند را در انتهای مرحلۀ تقرب ببیند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
touchdown runway visual range, touchdown RVR
دامنۀ دید باند در زمان و مکان نشست متـ . دامنۀ دید فرودتماس
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
نگاه کنید به: دامنۀ دید باند فرودتماس
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
domain of attraction, basin of attraction
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
riding scope, scope 1
نسبت طول زنجیرِ به‌آب‌داده‌شده از دهانۀ دالان زنجیر تا لنگر به ارتفاع دالان زنجیر تا بستر دریا
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
integral domain
یک حلقۀ جابه‌جایی ناصفر با عضو همانی که در آن همواره حاصل‌ضرب اعضای ناصفر، ناصفر باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
نیمی از اختلاف ارتفاع میان یک فراکِشَند و فروکِشَند متوالی
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، ژئوفیزیک
دامنه‌ای از مقادیر مجموعه‌ای از داده‌ها، شامل 90 درصد مشاهدات مرکزی آن مجموعه
حوزه موضوعی: آمار‏
فاصلۀ بین چارک اول و چارک سوم
حوزه موضوعی: آمار‏
پوستۀ بیرونی دانه
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
knowledge 1
پیکرة کل دانسته‌های بشری دربارة امور طبیعی و انسانی که گاه به شاخه‌ای از دانسته‌های نظام‌مند بشری هم اطلاق می‌شود
حوزه موضوعی: فلسفه