واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2575
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
sending state, home state, home government
دولتی که یک دیپلمات یا هیئت دیپلماتی را به کشور دیگری اعزام می‌دارد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
de jure government, government de jure
دولتی که براساس ضوابط قانونی شکل گرفته و جامعۀ جهانی آن را به ‌رسمیت شناخته است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
minimal state
دولتی با حداقل تمرکز قدرت و مسئولیت برای ادارۀ امور جامعه
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
client state, client country
دولتی که ازلحاظ سیاسی و اقتصادی و نظامی زیردست یا پشت‌گرم به یک دولت نیرومند باشد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
دولتی که دولت دیگری منافعش را در کشور سوم حفظ می‌کند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
provisional government
دولتی که پس از فروپاشی یک نظام به‌طور موقت زمام امور را به دست می‌گیرد و مقدمات تشکیل و استقرار نظام جدید را فراهم می‌کند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
نگاه کنید به: دولت پذیرنده
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
دولتی که اجازه می‌دهد یک سازمان یا نهاد بین‌المللی در خاک کشورش مستقر شود
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
دولتی که در نتیجۀ کاهش درآمد ملی و گسترش تنش‌های قومی و مذهبی دیگر توانایی انجام وظایفش در برابر شهروندان را ندارد و در آستانۀ برخوردهای آشکار قرار گرفته است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
dependent state
دولتی که در موارد مهم سیاست‌گذاری مطیع دولت دیگری است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
government-to-government, G2G
تعامل برخط و غیرتجاری بین سازمان‌ها و مقامات دولتی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
government-to-business, G2B
تعامل برخط و غیرتجاری میان دولت و بخش خصوصی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
government-to-citizen, G2C
تعامل برخط و غیرتجاری بین دولت و شهروندان
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
government-to-employee, G2E
استفادۀ دولت از اینترنت برای بهبود کارایی سازمان‌های دولتی در اداره و مدیریت منابع انسانی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
state within a state
وضعیتی سیاسی در کشوری که در آن یک رکن داخلی‌، ازجمله نیروهای مسلح یا سازمان‌های اطلاعاتی یا نیروهای انتظامی یا حتی رسانه‌ها‌، از دولت منتخب مردم پیروی نمی‌کند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
state building
فرایندی که هدف آن ایجاد نهادهایی است که برای اداره کردن کشوری مستقل ضروری است
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی
نظامی سیاسی حاکم بر شهری مستقل که بر مناطق مجاور خود حکمرانی می‌کند و مرکز حیات فرهنگی و اقتصادی و سیاسی است
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
کسی که مسئولیت مهمی در حکومت دارد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که بدنی سیاه دارد، اما نواحی لکه‏های چشمی و شکم و پشت بالۀ پشتی آن سفید است؛ بالۀ پشتی برجسته دارد و ارتفاعش به دو متر می‌رسد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که در نواحی جغرافیایی مختلف ازلحاظ رنگی متنوع‌اند، بعضی‌ها کاملاً خاکستری هستند و بعضی دیگر پشت سیاه و پهلوی خاکستری و شکم سفید دارند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که هم‌زمان با بلوغ بدنش خال‌دار می‌شود و یک برآمدگی از جنس چربی بر روی پیشانی دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان با رنگ‌های نیلگون و سفید در پهلوها
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که دولفین کوچکی است با بالۀ ‏پشتی سه‌ضلعی که به سمت عقب انحنا دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که پشت بدنش خاکستری یا قهوه‏ای و در کناره‏ها روشن‏تر و شکم آن خاکستری یا سفید است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که در مقایسه با دولفین بطری‏بینی معمولی کوچک‌تر است و پوزۀ بلندتری دارد و در فصل تولیدمثل، خال‌هایی بر روی شکمش ظاهر می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که رنگ بدن آنها سیاه یا بنفش تیره یا خاکستری است و از هر طرف بدن تا قاعدۀ دم نواری درخشان دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که دولفین کوچکی با چانه و صورت سیاه است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که بدنی خاکستری تیره تا روشن دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان که معمولاً سفید است و بدنی تنومند و پوزه‏ای کوتاه و ضخیم دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ دولفینیان و راستۀ آب‏بازسانان با باله‏های شنا و پشتی کوچک و نوک‌تیز
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری