واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2328
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
گردآوری داده‌های لرزه‌ای
مرحله‌ای در پژوهش یافته‌های باستان‌شناختی که معمولاً شامل تمیز کردن و محافظت و برچسب‌زنی و یافته‌نامه‌نویسی () و داده‌نامه‌نویسی () می‌شود
هرنوع پیام که به شکل داده‌های رقمی با وسایل الکترونیکی یا نوری یا فنّاوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش می‌شود
فرایند تصحیح خطاهای داده‌ای در مجموعه‌ای از داده‌ها، برای بالا بردن کیفیت داده‌ها با توجه به اهداف خاص
polling, autopolling
روشی برای واپایش مراکز چندگانۀ شبکه که در آن ایستگاه مرکزی نیاز هر مرکز به ارسال داده را بررسی و اجازۀ انجام آن را به‌نوبت صادر می‌کند
واپایش مراکز چندگانۀ شبکه که در آن ایستگاه مرکزی نیاز هر مرکز به ارسال داده را بررسی و اجازۀ انجام آن را به‌نوبت صادر می‌کند
حرکت و انتقال فعال اطلاعات از جایی به جای دیگر
data generation
فرایندی که در آن، داده‌ها براساس مجموعه‌ای از خصوصیات ازپیش‌تعریف‌شده تولید شوند
جابه‌جایی داده‌ها از نقطه‌ای در یک مجموعۀ اطلاعاتی به نقطه‌ای دیگر
استخراج اطلاعات با الگوهای خاص، از حجم زیادی از داده‌های ذخیره‌شده
دادگانی که برای نگهداری مجموعه‌هایی مختصر از داده‌ها طراحی شده باشد تا مدیران بتوانند آنها را بازیابی و تحلیل کنند
data assimilation
تلفیق داده‌های ناهمگون، نمونه‌برداری‌شده در زمان‌ها و بازه‌های زمانی متفاوت و در مکان‌های مختلف، برای توصیف یکدست و سازگار سامانه‌ای فیزیکی مانند جوّ
catalogue 1/ catalog
سیاهه‌ای از داده‌های باستان‌شناختی که در آن هر شیء با یک شمارۀ مرجع و توضیحات کامل به ثبت می‌رسد
data dictionary
مجموعه‌ای سازمان‌یافته از اطلاعات مربوط به تعریف و ساختار و کاربرد داده‌ها در یک سامانه
cataloguing/ cataloging
روند تهیۀ داده‌نامه و ورود اطلاعات در آن
دفتری با توضیحات مختصر برای ثبت مقدماتی اشیای به‌دست‌آمده در هنگام کاوش باستان‌شناختی
به‌کاربرید به‌جای: داده
مجموعه‌ای از داده‌ها برای آزمایش نرم‌افزار متـ . داده‌های نمونه sample data
داده‌هایی که شامل ترکیبی از داده‌های پیوسته و گسسته هستند
داده‌هایی خاص که از یک پروندۀ داده‌ای جدا و بیرون کشیده شده باشد
داده‌هایی که از دو یا چند منبع جمع‌آوری شده‌اند
داده‌های ارائه‌شده در قالب‌هایی چون نمودار وجدول و اعداد
مواد و اسنادی که حاصل فعالیت‌های باستان‌شناختی است و به چهار دستۀ دست‌ساخته‌ها، بوم‌ساخته‌ها، پدیدارها و ساختارها تقسیم می‌شود
داده‌هایی که رمزبندی آنها از صورتی به صورت دیگر تغییر یافته باشد
بقایای مادی پراکنده حاصل از فعالیت‌های انسان، شامل دست‌ساخته‌ها و پدیدارهای بدون تعلق به یک محوطۀ باستانی مشخص
داده‌هایی که خطاهای آنها تصحیح و کیفیت آنها با توجه به اهداف خاص بالا برده شده باشد
داده‌های مربوط به جهت یا زمان که مقیاس اندازه‌گیری آنها چرخه‌ای است
داده‌هایی که تحت فرایند چکیده‌سازی قرار گرفته باشند
اطلاعاتی در یک سامانه که در برابر دستیابی غیرمجاز به داده‌ها و تغییر عمدی یا سهوی آنها به‌طور ناخواسته یا به دلیل خطاهای کاربری و خرابی‌های رایانه‌ای محافظت شده باشد