واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
خارج شدن قوس از مسیر عادی براثر نیروهای مغناطیسی
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
heeling deviation
نگاه کنید به: خطای کژینگی
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
standard deviation
معیاری از تغییر یک متغیر تصادفی که به‌صورت جذر مثبت وردایی/ واریانس آن تعریف می‌شود
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
زاویۀ میان نصف‌النهار مغناطیسی و محور صفحۀ قطب‌نما
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
نگاه کنید به: انحراف 1
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
grid magnetic angle, grivation, grid variation
زاویۀ بین شمال شبکه و شمال مغناطیسی در جهت عقربه‌های ساعت
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
انحرافی که با محاسبۀ پراکندگی زاویه‌ای به ‌دست می‌آید
حوزه موضوعی: آمار‏
cost variance, CV 1
تفاوت بین هزینۀ بودجه‌ای و هزینۀ واقعی یک فعالیت
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
وضعیتی در ترکیب قطار که در آن یک یا چند بوژی یا واگن در راستایی متفاوت با دیگر بوژی‌ها یا واگن‌ها قرار می‌گیرند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
voltage deviation
اختلاف بین ولتاژ یک نقطه از سامانه در یک لحظۀ معین و ولتاژ مرجع که به‌صورت درصد بیان می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی برق
کسی که از باورها و سیاست حزب دور شده است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
گرایشی در درون حزب کمونیست به دور شدن از باورها یا سیاست‌های حزب
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
آماره‌ای برای ارزیابی نیکویی برازش هر مدلی که به روش بیشینة درست‌نمایی برازش یافته است
حوزه موضوعی: آمار‏
وضعیتی که در آن یک بنگاه یا گروهی از بنگاه‌ها، کم‌وبیش کل بازار یک محصول را در اختیار دارند متـ . انحصار عرضه
حوزه موضوعی: اقتصاد
وضعیتی که در آن گروهی کوچک از بنگاه‌ها، بازار را در اختیار خود دارند
حوزه موضوعی: اقتصاد
وضعیتی که در آن یک خریدار بزرگ، کم‌وبیش کل بازار را در اختیار خود دارد
حوزه موضوعی: اقتصاد
وضعیتی که در آن دو بنگاه، کم‌وبیش کل بازار یک محصول را در اختیار دارند
حوزه موضوعی: اقتصاد
نگاه کنید به: انحصار
حوزه موضوعی: اقتصاد
dissolution
حل شدن یک ماده در مادۀ دیگر
حوزه موضوعی: علوم دارویی
pressure dissolution, pressure solution
فرایند انحلالی که، براثر افزایش فشار بیرونی نسبت به فشار آبِ درون منافذ، در سطح تماس دانه‌ها یا بلورها روی می‌دهد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: نمای لحنی
حوزه موضوعی: موسیقی
drop-off centre
مکانی که مردم یا کسبه پسماندهای بازیافتنی تفکیک‌شدۀ خود را در آنجا می‌گذارند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
measure 1
تابعی که به هر مجموعه از یک سیگماجبر (sigma algebra)، عددی نامنفی چنان نسبت دهد که مقدار مجموعۀ تهی برابر با صفر و مقدار اجتماع هر تعداد شمارایی از مجموعه‏ها برابر با مجموع مقدارهای آنها شود
حوزه موضوعی: ریاضی
oversize, outsize
ویژگی پوشاک یا چیزی که اندازۀ آن بزرگ‌تر از معمول باشد
حوزه موضوعی: عمومی
فرایند ریختن قطعات به شکل و اندازۀ نهایی به‌طوری‌که به ماشین‌کاری چندانی نیاز نباشد
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
نگاه کنید به: ماشین اندازه‌گیر خط
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
تعیین مقدار کمیت ازطریق مقایسۀ آن با یکای استاندارد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
فرایندی که در آن یک یا چند ویژگی صوت به‌طور کمّی تعیین می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
استفادۀ دقیق از فرمولی خاص برای تعیین اندازۀ بازآوایش در فضایی معین مانند کلاس درس
حوزه موضوعی: شنوایی‌‌شناسی
forest mensuration, mensuration
شاخه‏ای از علم جنگل‌داری که به تعیین ابعاد و شکل و میزان رویش و حجم و سن درختان و محصولات حاصله به‏ویژه گِرده‌بینه و انواع چوب می‏پردازد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏