واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3924
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
دستگاهی که توان ایجادشده در استوانک ترمز را افزایش می‌دهد و آن را به‌طور یکنواخت به لنت یا کفشک ترمز منتقل می‌کند
بخشی از اهرم‌بندی واگن‌های باری که در محدودۀ چرخ‌ ـ ‌محورها نصب شده است
بخشی از اهرم‌بندی که در ناحیۀ استوانک ترمز سامانه‌های ترمزگیری ساده قرار دارد؛ این سامانه‌ها دارای یک استوانک ترمز در مرکز خط‌نورد هستند
joystick
افزارۀ اشارۀ اهرم‌مانندی که در همۀ جهت‌ها حرکت می‌کند و هدایت‌کنندۀ اشاره‌گر یا دیگر نشانه‌های نمایشی است
به‌کاربرید به‌جای: اهل مدارا
فردی که اعمال و اعتقادات دیگران را تحمل می‌کند متـ . اهل تسامح
تغییر شکل بخش روشن ماه و زهره و عطارد براثر تغییر وضع نسبی زمین و خورشید و اجرام فوق
phases of the Moon
مجموعۀ حالت‌های ماه در یک ماه قمری
یکای اندازه‌گیری مقاومت ظاهری آکوستیکی براساس قانون اهم
August, août (fr.)
هشتمین ماه سال میلادی، بعد از ژوئیه و قبل از سپتامبر
peak 1
بالاترین حدّ هر متغیر متـ . قله
climax
[زیست‌شناسی] مرحلۀ نهایی یک توالی/ پی‌آیی که به تعادل و پایداری نسبی رسیده است [سینما و تلویزیون، هنرهای نمایشی] لحظه‌ای که کنش نمایش به بالاترین حد خود می‌رسد و سرنوشت قهرمان داستان مشخص می‌شود متـ . نقطۀ اوج 2
به‌کاربرید به‌جای: اوج خورشیدی
به‌کاربرید به‌جای: اوج زمینی
دورترین نقطۀ مدار بیضوی پیرامون یک ستاره نسبت ‌به مرکز آن ستاره
plagioclimax
وضعیتی در تکامل یک بوم‌سازگان گیاهی پایدار ناشی از عوامل خارجی
climatic climax
اوجی که عوامل اقلیمی بر آن حاکم است
پوشش گیاهی کاملی که براثر شرایط ویژۀ خاک به‌ وجود می‌آید
موقعیتی در مدار زمین یا هر جرم گردان دیگر به دور خورشید که در آن، جرم مورد نظر در دورترین فاصله از مرکز خورشید قرار گیرد متـ . اوج 2
1. دورترین نقطۀ مدار ماه یا ماهواره نسبت به‌ مرکز زمین 2. دورترین نقطۀ مسیر ظاهری حرکت سیاره به دور زمین در الگوی زمین‌مرکزی متـ . اوج 3
biotic climax
مجموعه‌ای از گیاهان و انواع خاک و جانداران که با هم برهم‌کنش دارند و در ناحیه‌ای خاص در طول زمان براثر شرایط اقلیمی و محیطی به‌ وجود می‌آیند
peak height gain velocity
سریع‌ترین میزان رشد در دورۀ جهش رشد
peak plasma concentration, C, peak plasma drug concentration
بالاترین حد غلظت دارو در خوناب معمولاً پس از چند بار مصرف دارو متـ . قلۀ غلظت خونابی
نقطه‌ای در مدار بیضوی، در دورترین فاصله از مرکز جرم سامانۀ مداری نظیر ستارۀ دوتایی یا یک ستاره و قمرش
پوشش گیاهی کاملی که در نتیجۀ وضعیت ناهمواری پدید می‌آید
نقاطی در مدار بیضوی جرمی به دور جرم دیگر، هنگامی که آن دو در دورترین یا نزدیک‌ترین فاصله نسبت به هم باشند
بالاترین نقطه برانگیختگی جنسی که با احساس لذت شدید و اغلب با انزال و خروج منی در جنس مذکر و انقباضات زهراهی در جنس مؤنث همراه است
odynorgasmia, painful ejaculation
نشانگان جسمی با علامت احساس درد یا سوزش در پیشاب‌راه یا دیوارۀ زهراه در ‌حین انزال یا پس از آن
افزایش ارتفاع پرواز هواگرد با استفاده از نیروی موتور
ship breaker/ shipbreaker
فردی که اوراق‌سازی کشتی‌های قدیمی و فرسوده را انجام می‌دهد