واژه‌نامه تعاريف قانونی


واژه‌نامه تعاریف قانونی، تعریف قانون‌گذار ايراني را از واژه‌هايي که در متن قوانين و مقررات به کار رفته‌اند، ارائه می‌کند. تعاریف در این واژه‌نامه از زبان قانون‌گذار و بنابراین قابل استناد هستند. واژه‌نامه تعاریف قانونی در اینجا تنها‌ واژه‌هایی را که با حرف‌ «الف» و «ب» آغاز می‌شوند،‌ در بر دارد. این واژه‌ها از چاپ دوم کتابی با نام فرهنگ تعاریف قانونی، نوشتة صفر بیگ‌زاده از انتشارات کلک صبا (1394) بر گرفته شده‌اند.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 187
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 757
بازرسی دامپزشکی به بازرسی بهداشتی حیوانات و محصولات حیوانی با هدف حفاظت از زندگی و سلامت اشخاص و حیوانات و همچنین بازرسی‌هایی که در مورد اشیا یا کالاهایی اعمال می‌شود که می‌توانند سبب انتقال بیماری‌های حیوانات شوند اطلاق می‌شود [بازرسی دامپزشکی که در بند «ت» ماده یک این کنوانسیون تعریف شده است شامل بازرسی وسایل و شرایط حمل و نقل حیوانات و فراورده‌های حیوانی نیز می‌باشد. بازرسی دامپزشکی همچنین می‌تواند شامل بازرسی از لحاظ کیفیت، استانداردها و مقررات مختلف، مثل بازرسی به منظور حفاظت از گونه‌های در معرض خطر که به دلیل کارایی، اغلب مرتبط با بازرسی دامپزشکی هستند باشد]
کنترل کمی، کیفی و بسته‌بندی و تعیین ارزش کالاهای وارداتی و صادراتی برای انطباق آن با مفاد اسناد خرید از جانب خریدار ویا جانشین قانونی او
بازرگان به کسانی اطلاق می‌شود که دارای دفاتر پلمپ‌شده بوده و در اتاق بازرگانی محل، ثبت نام نموده و کارت بازرگانی دریافت کرده باشد و به هر نوع معاملات تجاری، اعم از واردات و صادرات و خرید و فروش کالا و تهیه و فروش مواد صنعتی و معدنی و تبدیل مواد خام و هر نوع عمل دیگری که عرفاً تجاری شناخته می‌شود اشتغال ورزند
بازسازی، برگرداندن شرایط یک منطقه آسیب‌دیده پس از بحران به شرایط عادی با در نظر گرفتن ویژگی‌های توسعه پایدار و کلیه ضوابط ایمنی است
بازسازی شامل کلیه اقدامات لازم و ضروری پس از وقوع بحران است که برای بازگرداندن وضعیت عادی به مناطق آسیب‌دیده با در نظر گرفتن ویژگی‌های توسعه پدیدار، ضوابط ایمنی، مشارکت‌های مردمی و مسائل فرهنگی، تاریخی، اجتماعی منطقه آسیب‌دیده انجام می‌گیرد. بازتوانی نیز شامل مجموعه اقداماتی است که جهت بازگرداندن شرایط جسمی، روحی و روانی و اجتماعی آسیب‌دیدگان به حالت طبیعی به انجام می‌رسد
بازنشستگی عبارت است از عدم اشتغال بیمه‌شده به کار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی مقرر در این قانون
فرایند تبدیل پسماند به مواد یا انرژی قابل استفاده مجدد
بهره‌گیری از انرژی‌های اتلافی در سامانه‌های مصرف‌کننده انرژی، به طوری که باعث افزایش بازدهی کلی انرژی گردد
باسواد کسی است که قادر به خواندن و نوشتن متون ساده به زبان فارسی و حساب کردن باشد. کسانی که دوره مقدماتی نهضت سوادآموزی یا اول ابتدایی را طی کرده باشند «باسواد» تلقی می‌شوند
باشگاه رادیوآماتوری عبارت است از مرکز تجمع رادیوآماتورهای مجاز
باشگاه ورزشی، مؤسسه‌ای است که با هدف تعلیم و تقویت قوای جسمانی و روحانی افراد و سالم‌سازی جامعه و تعمیم یک یا چند رشته ورزشی، مطابق ضوابط فنی و اصول و مقررات تعیین‌شده توسط سازمان تربیت بدنی، براساس مقررات این آیین‌نامه اداره می‌شود
باشگاه‌های مردمی‌شده به باشگاه‌های عمومی اطلاق می‌شود که از سازمان تربیت بدنی ایران تا تاریخ تصویب این آیین‌نامه، پروانه اعم از دائم و موقت اخذ نموده‌اند
عبارت است از موادی که در نتیجه کانه‌آرایی از کانه جدا گردیده و در دوره اعتبار پروانه بهره‌برداری با وسایل و امکانات بهره‌بردار غیر قابل استفاده بوده است
زمینی است که در آن، درختان مثمر یا مو به وسیله اشخاص غرس شده و عرفاً «باغ» شناخته شود
1. داشتن حداقل 500 متر مربع مساحت. در صورت وجود بنا و مستحدثات در زمین به طور متوسط در هر شانزده 16 متر مربع محوطه باز خارج از ساختمان یک اصله درخت و در صورت عدم سابقه احداث بنا به طور متوسط هر بیست و پنج 25 متر مربع یک اصله درخت مثمر ویا غیر مثمر ویا ترکیبی از آن‌ها غرس شده باشد. قطع و امحای درختان موجب عدم احتساب تعداد درختان کسرشده در آمار (لحاظ‌شده در این بند) نخواهد بود.
2. دارا بودن سند مالکیت ویا سند مادر قبل از تفکیک به عنوان باغ، باغچه، زمین مشجر و باغ عمارت.
3. دارا بودن سابقه رأی دایر باغ، دایر باغچه، دایر مشجر از کمیسیون ماده دوازدهم قانون زمین شهری.
4. محل‌هایی که در حریم شهر توسط وزارت جهاد کشاورزی باغ شناخته شده‌اند.
5. محل‌هایی که به تشخیص شورای اسلامی شهر باغ شناخته می‌شوند
باغ، در مناطق جنگلی، به محلی اطلاق می‌شود که دارای شرایط زیر باشد: 1) حدود آن به نحوی از انحا مشخص و معین شده باشد؛ 2) حجم درختان جنگلی خودروی آن از پنجاه متر مکعب در هکتار تجاوز نکند؛ 3) حداقل در هر هکتار آن، یک‌صد عدد درختِ بارده یا مجموعاً دویست عدد درخت بارده و جوانِ دست‌کاشتِ میوه‌ای وجود داشته باشد؛ 4) لااقل نُه‌دهم سطح آن از کُنده و ریشه درختان جنگلی پاک شده باشد
الف) حدود آن به نحوی از انحا مشخص و معین شده باشد.
ب) حجم درختان جنگلی خودروی آن از پنجاه متر مکعب در هکتار تجاوز نکند.
پ) حداقل در هر هکتار آن یک‌صد عدد درخت بارده یا مجموعاً دویست عدد درخت بارده و جوان دست‌کاشت میوه‌ای ویا یک‌هزار بوته چای وجود داشته باشد.
ت) حداقل نُه‌دهم سطح آن از کُنده و ریشه درختان جنگلی پاک شده باشد.
محلی است که دارای محدوده‌ای معین و مشخص بوده و در آن درختان غیرمثمر به وسیله اشخاص غرس شده و تعداد درخت در هر هکتار آن از هزار اصله کم‌تر نباشد
محلی است که دارای محدوده‌ای معین و مشخص بوده و در آن محصولات باغی یا درختان میوه یا مو به وسیله اشخاص غرس ویا پیوند شده باشد و تعداد درخت میوه یا مو در هر هکتار آن از یک‌صد اصله کم‌تر نباشد و در مورد درختان خرما و زیتون، تعداد در هر هکتار از پنجاه اصله کم‌تر نباشد.
تبصره: اراضی تحت کشت چای، باغ محسوب می‌گردد
باغ میوه، زمینی است که در آن، درختان میوه یا مو به وسیله اشخاص غرس یا پیوند شده باشد و تعداد درخت میوه یا مو در هر هکتار آن از یک‌صد اصله کم‌تر نباشد و در مورد درختان خرما و زیتون، تعداد در هر هکتار از پنجاه اصله کم‌تر نباشد
مناطقی از شهر است که در طی سالیان گذشته عناصر متشکله آن، اعم از تأسیسات روبنایی، زیربنایی، ابنیه، مستحدثات، خیابان‌ها و دسترسی‌ها دچار فرسودگی و ناکارامدی شده و ساکنان آن از مشکلات متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی رنج می‌برند
بافنده در این آیین‌نامه به فردی اطلاق می‌شود که حداقل دارای 18 سال سن بوده و طبق قرارداد پیمانکاری در مجتمع‌های قالی‌بافی مشمول این آیین‌نامه به بافت قالی، گلیم، جاجیم، ورنی و نظایر آن اشتغال داشته باشد
باک سوخت خودرو یا شناور که در طراحی اولیه خودرو یا شناور برابر استانداردهای رایج بین‌المللی در کارخانه سازنده روی آن نصب شده است
بانک مؤسسه‌ای است که به صورت شرکت سهامی، مطابق قانون تجارت تشکیل شده و براساس مواد این قانون به عملیات بانکی اشتغال ورزد
بانک‌هایی که در ایران تأسیس شده، ولی بیش از 49 درصد سهام آن متعلق به اتباع بیگانه باشد از لحاظ این قانون «بانک خارجی» تلقی می‌شود
بانک‌های عامل، بانک‌هایی می‌باشند که به استناد بند «ز» ماده 10 قانون پولی و بانکی کشور و ماده 22 قانون عملیات بانکی بدون ربا، با اجازه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عملیات مجاز بانکی با دستگاه‌های دولتی مبادرت می‌ورزند و حقوق کارکنان دستگاه‌ها توسط آن‌ها پرداخت می‌شود
انجام انواع عملیات بانکی، صرفاً با پول‌های خارجی
(معادل) ارائه خدمات بانکی غیر حضوری از طریق سامانه‌های تلفن همراه
اصطلاح «بایگانی کنسولی» شامل کلیه اوراق و اسناد و مکاتبات و کتاب‌ها و فیلم‌ها و نوارهای ضبط‌صوت و دفاتر پست کنسولی به انضمام رمز و مفتاح و کارت‌های اندکس و هر نوع اثاثه که برای حفاظت و نگهداری آن‌ها به کار برده می‌شود، خواهد بود
بحران، حوادثی است که در اثر رخدادها و عملکردهای طبیعی و انسانی به طور ناگهانی به وجود می‌آید، مشقت و سختی را به یک مجموعه یا جامعه انسانی تحمیل می‌کند و برطرف کردن آن، نیاز به اقدامات اضطراری، فوری و فوق‌العاده دارد
بحران ملی، بحرانی است که مقابله با آن خارج از توان مجموعه مدیریت بحران و امکانات یک استان باشد. سایر موارد به عنوان «بحران استانی یا محلی» محسوب می‌شود.
[نوع بحران از حیث ملی، منطقه‌ای یا محلی بودن براساس پیشنهاد استاندار استان مربوط و تأیید رئیس ستاد حوادث و سوانح غیر مترقبه کشور مشخص می‌شود]
بخار به حالت گازیِ مواد اطلاق می‌شود که در شرایط معمول (یک آتمسفر فشار و 15 درجه سانتی‌گراد) مایع ویا جامد هستند. این بخار در اثر ازدیاد فشار ویا کاهش گرما به صورت اولیه درمی‌آید