واژه‌نامه اطلاع‌رسانی





a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 211
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 5180
installment sale
معامله اي كه در آن ، خريدار مبلغ فقره را در دو يا چند قسط ( معمولاً با فواصل منظم يك ماهه يا بيش تر ) پرداخت مي كند . طبق اين قرارداد ، وقتي سفارش دريافت شود ، فقره بلافاصله و بدون انتظار براي پرداخت نهايي ، ارسال مي گردد . در بازار كتاب ، اين عمل معمولاً به آثار مرجع چندجلدي بسيار گرانقيمت محدود مي شود .
كتابي كه در چند هفته ي پيراموني يك رويداد مهم منتشر مي شود تا بر علاقه ي عمومي به موضوع ، سرمايه گذاري كند . از آنجا كه پژوهش دقيق معمولاً به زمان و تلاش قابل توجهي نياز دارد ، آثاري كه با عجله آماده مي شوند ممكن است حاوي خطا در ثبت واقعيت ها ، يا فاقد عمق در رويكرد باشند . يك منتقد باتجربه به چنين كمبودهايي توجه مي كند .
instant messaging ( IM )
« پيام دهي فوري » يك سامانه ي كنفرانس رايانه اي همزمان است كه دو يا چند شخص را قادر مي كند از طريق اينترنت به صورت درونخطي « گپ » بزنند؛ به كاربر امكان مي دهد اسم شخص ديگري را به سياهه ي پيام دهي بيافزايد و در هنگام ورود هر شخص ، بلافاصله از وصل شدن او آگاه شود . يك جلسه ي « گپ » با تايپ پيام در پنجره ي طراحي شده براي اين منظور ، يا تايپ پيام در « اتاق گپ » ( كه توسط نرم افزار « پيام دهي فوري » ايجاد شده ) آغاز مي گردد . پيام ، تقريباً بلافاصله روي صفحه ي نمايش هر يك از افراد ليست نشان داده مي شود ، و گيرنده/ گيرندگان نيز مي توانند با تايپ پيام خود ، بلافاصله به آن پاسخ دهند . اكثر سيستم هاي پيام دهي فوري طوري طراحي شده اند كه هنگام ارسال يا دريافت پيام ، يك سيگنال صوتي پخش كنند . بعضي از سامانه ها كاربر را قادر مي سازند كه به تبادل فايل هاي داده اي بپردازد ، مرور وب را هماهنگ كند ، تصوير و ويديو بفرستد ، و به بازي هاي رايانه اي بپردازد . در كتابخانه ها ، پيام دهي فوري به منظور ارائه ي خدمات مرجع الكترونيكي به كاربران دوردست و به اشخاصي كه ارتباط درونخطي را ترجيح مي دهند مورد استفاده قرار مي گيرد .
« مؤسسه ي اطلاعات علمي » ( آي اس آي ) ، كه در سال 1958 توسط « يوجين گارفيلد » تأسيس شد ، يك شركت بازرگاني است كه به نمايه سازي استنادات ، ارائه ي خدمات فهرست مندرجات جاري ، نيز ارائه ي ابزارهاي مديريت اطلاعات در حوزه ي علوم ، علوم اجتماعي ، و هنر و علوم انساني مي پردازد ، براي اتصال به سراصفحه ي « آي اس آي » اينجا را كليك كنيد .
كلاس آموزش بهره گيري از كتابخانه كه به كارايستگاه هاي رايانه اي ( رايانه هاي شخصي يا كيفي ) براي استفاده ي عملي دانشجويان مجهز مي باشد و معمولاً داراي يك ايستگاه آموزشياري مي باشد كه براي نشان دادن فنون كاوش درونخطي ، به يك پروژكتور ال سي دي متصل است .
فني در چاپ كه عمدتاً براي اهداف گرافيكي مورد استفاده قرار مي گيرد . در اين روش ، ناحيه هايي كه قرار است چاپ شوند پايين تر از سطح كليشه ، حكاكي يا كليشه سازي مي شوند . اين كليشه ، مْرُكبي و سپس سطح آن كاملاً تميز مي شود و ته مانده ي مركب كه فقط در قسمت هاي حكاكي شده باقي مانده ، بر اثر فشار - معمولاً با استفاده از يك پِرِس غلطكي - به ورق كاغذ يا به سطح چاپي ديگر منتقل مي شود . تنها فرايند چاپ فرونَقش كه هنوز استفاده ي تجاري دارد ، فتوگِراوْر است .
integral
به برگ يا كاغذي گفته مي شود كه ابتدا و در هنگام چاپ يك اثر ، به كتاب يا جزوه ، صحافي يا دوخته مي شود . مقايسه كنيد با : insert
يك سامانه ي بازيابي اطلاعات كه به كاربران امكان مي دهد در يك عمليات واحد و با استفاده از يك محيط رابط واحد ، به جاي كاوش جداگانه ي فهرست هاي درونخطي ، داده پايگاه هاي كتابنگاشتي ، و موتورهاي كاوش وب ، يكباره به دنبال كتاب ها ، مقالات ادواري ، و منابع الكترونيكي ( مانند فايل هاي رايانه اي و پايگاه هاي وب ) مرتبط با موضوع مورد نظر خود بپردازند . دسترسي يكپارچه هدفي است كه هنوز در اكثر كتابخانه ها محقق نشده است .
intellectual freedom
حقي كه هر شخص ( به موجب « اصلاحيه ي اول » قانون اساسي ايالات متحده ) در مطالعه يا بيان ايده هايي كه ممكن است غيررايج يا براي بعضي افراد ناخوشايند باشند ، مشروط به محدوديت هاي خاص ( افترا ، تهمت ، . . . ) دارد . موارد حقوقي مربوط به آزادي بيان در ديوان عالي ايالات متحده مورد رسيدگي قرار مي گيرد . براي اتصال به سراصفحه ي « اداره ي آزادي فكري » ( « وابسته به انجمن كتابخانه هاي امريكا » ) اينجا را كليك كنيد . مقايسه كنيد با : freedom of information نيز نگاه كنيد به : banned book censorship challenge filtering Library Bill of Rights
« ميزگرد آزادي فكري » ( آي اف آر تي ) كه در سال 1973 به عنوان ميزگرد دائمي « انجمن كتابخانه هاي امريكا » تأسيس شد ، مدافع آزادي دسترسي و بيان در كتابخانه ها مي باشد و از كتابداران و ديگر كارمندان كتابخانه كه در مجادلات مرتبط با سانسور گرفتار مي شوند حمايت مي كند . « آي اف آر تي » به عنوان سخنگاهي براي بحث درباره ي مسائل مربوط به آزادي فكري در سطوح دولتي و محلي نيز عمل مي كند ، و پيشرفت هايي ( مانند قانونگذاري و تصميمات حقوقي ) را كه در عرصه ي آزادي فكري حاصل مي شوند و بر كتابخانه ها اثر مي گذارند ، زير نظر دارد . « آي اف آر تي » به « اداره ي آزادي فكري » ( وابسته به « انجمن كتابخانه هاي امريكا » ) كه « اعلاميه ي حقوق كتابخانه ها » ، « بيانيه ي آزادي مطالعه » ، و ديگر خط مشي هاي « انجمن كتابخانه هاي امريكا » را كه در رابطه با آزادي مطالعه هستند منتشر مي كند ، وابسته است . براي اتصال به سراصفحه ي « آي اف آرتي » اينجا را كليك كنيد . نيز نگاه كنيد به : Freedom to Read Foundation
محصولات ملموس و مشهود ذهن و هوش بشري ، كه مشمول وضعيت حقوقي مربوط به دارايي شخصي مي شوند - بخصوص آثاري كه تحت حفاظت حق تكثير هستند ، ابداعاتي كه پروانه ي ثبت گرفته اند ، و علامت هاي تجاري ثبت شده . يك ايده فقط وقتي دارايي فكريِ خالق آن ايده به شمار مي آيد كه به شكلي خاص ، ضبط يا اعلان شود . نيز نگاه كنيد به : information law
محيط رابط رايانه اي كه براي واكنش به درونداد واردشده از سوي انسان ( كه معمولاً به شكل فرمان و/ يا « داده » است ) طراحي شده . « محاوره ي پس و پيش » بين يك برنامه ي رايانه اي و كاربر انساني اش ، يك « جلسه ي تعاملي » ( interactive session ) است . سامانه هاي بسيار تعاملي ( مثل بازي هاي رايانه اي ) به جاي واكنش به شيوه ي تجويزي ، به منظور پيش بيني نيازهاي كاربر طراحي شده اند . برنامه اي كه تعاملي نباشد ، پس از شروع ، بدون نياز به درونداد انساني بيش تر ، به پيش مي رود . نيز نگاه كنيد به : expert system
نقشه اي در قالب رقومي كه به گونه اي طراحي شده كه به كاربر امكان دهد قسمتي از سطح آن را در مقياس ديگر ببيند ، يا ( معمولاً با انتخاب يك نقطه ي حساس بر سطح نقشه به وسيله ي ابزار نشانگري مثل موشواره ) به اطلاعات اضافي دسترسي پيدا كند ( مثل Mapquest ) .
كار پژوهشي يا درسي كه به منابعي از بيش از يك رشته ي آكادميك نياز دارد؛ مثل موضوعي در حوزه ي « مطالعات امريكا » كه تاريخ ، سياست ، ادبيات ، هنر ، موسيقي ، فرهنگ عامه ، . . . امريكا را همپوشاني مي كند . اگر چه اكثر مراكز نمايه سازي و چكيده نويسي دامنه ي كار خود را به يك رشته ي خاص ( مثل چكيده هاي روانشناسي ) يا يك حوزه ي خاص ( كتابنگاري و چكيده هاي رشد كودك ) محدود مي كنند ، متون مرتبط از رشته هاي مربوط به هم را نيز مي توان در آن ها گنجاند . به يك اثر مرجع درباره ي موضوعي كه دو يا چند رشته را زير پوشش مي گيرد نيز اطلاق مي شود ( مثل « دايره المعارف خشونت ، صلح ، و تعارض » ) .
يك شماره ي رده در « رده بندي دهدهي ديويي » كه براي آثاري مورد استفاده قرار مي گيرد كه موضوعي را از نقطه نظر دو يا چند رشته زير پوشش قرار مي دهند ، مثلاً 231/305 در جامعه شناسي ، كه براي آثار ميان رشته اي در موضوع « رشد كودك » در نظر گرفته شده . در فرانماها ، چنين آثاري با « يادداشت آثار بين رشته اي » مشخص مي شوند . از اين شماره ها فقط وقتي بايد استفاده كرد كه پديدآورنده ، بخش قابل توجهي از محتوا را به رشته اي اختصاص مي دهد كه شماره ي رده ، به آن مربوط مي شود .
سياهه ي كليدواژه ها يا توصيفگرهايي كه از يك اصطلاحنامه ي موضوعي انتخاب شده اند ، و موضوعات مورد علاقه ي كاربر يك مركز خدمات آگاهي رساني جاري را بازنمايي مي كنند . بخشي از اين خدمات ، كاوش هاي منظمي است كه با اين واژه ها صورت مي گيرند . كاربر ، بر اساس نتايج ، به محض نمايه شدن نشريات جديد از وجود آن ها مطلع مي شود ، و اطلاعات جاري درباره ي موضوع ( هاي ) دلخواه ، برايش ارسال مي شوند . مترادف با : user profile
نقطه يا فرايندي كه دو جزء از سامانه ي داده پردازي را به هم متصل مي كند؛ مثل صفحه ي نمايش كه به عنوان واسطه ي بين برنامه ي نرم افزاري و كاربران انساني آن ، عمل مي كند . بعضي از محيط هاي رابط ، كاربرپسندتر از بقيه هستند . نيز نگاه كنيد به : graphical user interface usability
در ويراست هاي مرغوب ، يك ورق محافظ از جنس كاغذ مومي يا كاغذ سفيد كه براي جلوگيري از سايش ، به حالت آزاد بين يك كليشه و يك صفحه ي متن قرار داده شده است . لايي گذاري گاهي با قراردادن كاغذ تثبيت شده در بين مواد اسيدي ، براي جلوگيري از جابه جايي اسيد انجام مي شود . به ورق هاي سفيدي كه براي يادداشت برداري ، گاهي بين صفحات يك كتاب صحافي مي شوند نيز اطلاق مي گردد .
وقتي يك كتاب يا ديگر فقره ي مورد نياز يك امانت گيرنده ي ثبت نام شده از مجموعه خارج شده ، به هر دليلي در دسترس نيست ، يا در مالكيت كتابخانه نيست ، مراجعه كننده با پركردن يك فرم چاپي « درخواست امانت بين كتابخانه اي » در محل ميز خدمات ، يا به صورت الكترونيكي از طريق پايگاه وب كتابخانه ، مي تواند تقاضا كند كه آن فقره يا كتاب ، از كتابخانه ي ديگري به امانت گرفته شود . بعضي از كتابخانه ها ( معمولاً در شرايط استثنايي ) تقاضا هاي امانت بين كتابخانه اي را از طريق پست الكترونيكي يا تلفن نيز قبول مي كنند . مواد به امانت گرفته شده در امانت بين كتابخانه اي را معمولاً مي توان در موعد سررسيد يا قبل از آن ، تمديد كرد . امانت بين كتابخانه اي شكلي از اشتراك منابع است كه به وجود فهرست هاي مشترك ( فهرستگان ) وابسته است . بزرگ ترين شبكه ي امانت بين كتابخانه اي در جهان توسط « اُسي ال سي » ( كه از داده پايگاه « فهرستگان جهان » ( WorldCat ) استفاده مي كند ) اداره مي شود . مقايسه كنيد با : document delivery service intralibrary loan نيز نگاه كنيد به : Ariel borrowing library lending library reciprocal agreement
ترجمه يا يادداشت هاي توضيحي كه بين سطور متن ( معمولاً با حروف يا قلم كوچك ) ، چاپ يا دستنويسي مي شوند . مقايسه كنيد با : gloss
شخص يا برنامه ي نرم افزاري كه بين كاربر نهايي و « سامانه ي درونخطي بازيابي كتابنگاشتي » عمل مي كند تا در انتخاب داده پايگاه ، برقراري ارتباط مخابراتي ، تدوين پرس وجوهاي سودمند با نحو و تركيب درست ، و ارزيابي ربط اطلاعات بازيابي شده ، به او كمك كند . كاوش باواسطه بنا به تقاضاي كاربر در اكثر كتابخانه هاي آكادميك ، توسط يك كتابدار خدمات عمومي كه در كاوش درونخطي بسيار تجربه دارد ، ارائه مي شود .
ركوردهايي كه ندرت استفاده از آن ها در انجام امور و كارها توسط نهاد يا شخص به اندازه اي است كه در اثر انتقال آن ها به يك محيط انبار و كاهش دسترس پذيري آن ها نسبت به محل استقرار ركوردهاي فعال ، فعاليت هاي عادي مختل نمي شود . مترادف با : semicurrent records نيز نگاه كنيد به : inactive records
intermediate storage
در آرشيو ، ناحيه اي جداگانه كه ركوردهاي غيرفعال يا نيمه راكد ، قبل از تصفيه ي نهايي ، موقتاً در آنجا ذخيره مي شوند ، و نسبت به مكاني كه ركوردهاي فعال در آن جاي دارند ، دسترس پذيري كم تري دارد . مترادف با : secondary storage
intern
نگاه كنيد به : internship
internal document
سندي ( مثل يادداشت يا گزارش ) كه براي توزيع در داخل يك سازمان در نظر گرفته شده ، نه براي نشر وسيع تر . سندهاي حساس داخلي ممكن است ( براي محدودكردن دسترسي به افراد مجاز ) طبقه بندي شوند .
حفاظت از حق تكثير ، كه به آثار منتشرشده در خارج از مرزهاي يك كشور گسترش يافته ، و اكنون از قانون بين المللي حق تكثير و توافقات بين المللي ، بويژه « كنوانسيون برن » و « كنوانسيون جهاني حق تكثير » تبعيت مي كند .
اتاق تهاتري كه دفتر مركزي آن در پاريس مي باشد ، و در سال 1971 براي دادن كمك به ناشران كشورهاي درحال توسعه در حفاظت از حقوق كتاب ها و ديگر انتشارات حفاظت شده توسط حق تكثير در ديگر كشورها ، توسط يونسكو پايه گذاري شد . نيز نگاه كنيد به : Copyright Clearance Centre
« فدراسيون بين المللي جوامع رده بندي » ( آي اف سي اس ) ، كه در سال 1985 تأسيس شد ، از جوامع رده بندي در سطح ملي ، منطقه اي و زبان مبنا تشكيل مي شود و خود را متعهد به ترويج پژوهش در امر رده بندي مي داند . براي اتصال به سراصفحه ي « آي اف سي اس » اينجا را كليك كنيد .
اعضاي « فدراسيون بين المللي آرشيو فيلم » ( فياف ) را ( كه در سال 1938 در پاريس پايه گذاري شد ) آرشيوهاي فيلم و موزه هاي عمده ي جهان تشكيل مي دهند . اهداف اين فدراسيون عبارت اند از حفظ تصوير متحرك در تمام شكل هاي آن ، تسهيل در پژوهش در موضوع تاريخ فيلم هاي متحرك ، تشويق به گردآوري اسناد در موضوع تاريخ سينما و حفاظت فيلم ، ترويج دسترس پذيري و مبادله ي فيلم ها و مطالب مرتبط با سينما ، و كمك به خلق آرشيوهاي جديد فيلم در سراسر دنيا . براي اتصال به سراصفحه ي « فياف » اينجا را كليك كنيد . نيز نگاه كنيد به : National Film Preservation Board
ايفلا ، انجمن مستقل بين المللي و غيردولتي ، متشكل از انجمن هاي كتابداري ، كتابخانه ها و مؤسسات ، پشتيبانان ، و افراد مرتبط با آن ها مي باشد كه در سال 1927 به عنوان « كميته ي بين المللي كتابنگاشتي و كتابخانه اي » به منظور ترويج همكاري ، ارتباط ، و پژوهش جهاني در علم كتابخانه و كتابداري ، توسط پانزده كشور پايه گذاري شد . « ايفلا » ( كه نهادها و انجمن هاي عضو آن به بيش از 130 كشور جهان تعلق دارند ) ساختاري دموكراتيك دارد كه در آن ، مجمع عمومي اعضا ( شورا ) بالاترين ارگان اداره كننده ي آن است . اين سازمان ، دبيرخانه اي در لاهه دارد كه دبير كل در رأس آن قرار دارد و هر سال با پشتيباني مالي « ايفلا » يك كنفرانس سالانه در يكي از كشورهاي عضو برگزار مي شود . براي اتصال به سراصفحه ي « ايفلا » اينجا را كليك كنيد .