واژه‌نامه اطلاع‌رسانی





a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 92
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 5180
ابزار جانبي تخت و كم قطري كه به كاربر امكان مي دهد با فشردن كليدهايي كه با حروف ، اعداد ، و نويسه هاي ويژه مشخص شده اند ، به واردكردن داده ها بپردازد . اين كليدها را مي توان در مجموعه ي واحدي متشكل از رديف هاي موازي مرتب كرد ، يا به دو مجموعه ي جداگانه از رديف هاي موازي ( به صورت ثابت يا قابل تنظيم ) تقسيم كرد . صفحه كليد رايانه ممكن است درون ساخت ( همچون در رايانه هاي كيفي ) ، يا به شكل قطعه اي جداگانه ( همچون در بيش تر رايانه هاي شخصي روميزي ) باشد .
نرم افزار كاربردي كه امكان مي دهد اطلاعات متني و داده هاي عددي در قالب جدول دوبعدي ( سطر و ستون ) ، نمايش داده و محاسبه شوند . از اين نرم افزارها در بودجه بندي و در تحليل هاي آماري وسيعاً استفاده مي شود . نيز به نتيجه ي استفاده از چنين برنامه اي ( به صورت چاپي يا در قالب بندي الكترونيكي ) اطلاق مي شود .
فهرست يا سياهه اي از مضبوطات صوتي ، معمولاً از آثار يك آهنگساز يا نوازنده ، در سبك يا ژانر خاص ، يا مربوط به يك دوره ي زماني معين . هر مدخل از صفحه نگاشت ، بخشي از يا همه ي عناصر توصيفي زير را ارائه مي كند : عنوان اثر ، نام آهنگساز و نوازنده ( نوازندگان ) ، تاريخ ضبط ، نام توليد كننده ، شماره ي كاتالوگ توليدكننده ، و تاريخ نشر . به فهرستنويسي نظام مند مضبوطات صوتي ، و به مطالعه ي ضبط صدا به عنوان يك رسانه ي بياني هم اطلاق مي شود . به شخصي كه چنين فهرستي را گردآوري مي كند ، صفحه نگار ( discographer ) مي گويند . مقايسه كنيد با : filmography
صفحه اي از روزنامه ، مجله ي عمومي ، يا ادواري ديگري كه در آن ، مطلب يا مقاله اي كه در صفحه ي اول ( يا نزديك به روي جلد آن شماره ) آغاز شده ، ادامه مي يابد و معمولاً با ذكر « ادامه در صفحه ي . . . » و « ادامه از صفحه ي . . . » در آن جايي از متن كه دچار وقفه شده ، مشخص مي گردد .
در چاپ ، صفحه اي كه تعداد سطرهاي حروفچيني شده اش بيش از مقدار تعيين شده باشد . در كتاب ها ، حروفچين ممكن است براي پرهيز از بروز « سطر بيوه » يا « پاشنه » ، يك ( يا چند ) خط به صفحه بيفزايد . مقايسه كنيد با : short page
صفحاتي از كتاب يا اثر انتشاراتي ديگر كه شماره ي صفحه به آن ها داده نشده و معمولاً در پيش مطالب كتاب ديده مي شوند . فهرستنويس ( به عنوان يك مورد درونيابي ) تعداد اين صفحات را در ناحيه ي « توصيف ظاهري » ( از ركورد كتابنگاشتي ) ، در داخل دو راست كمانك ثبت مي كند . ( مثل p . [15] ) مقايسه كنيد با : unpaginated
تصويري كه جداي از متن به صورت تك رنگ چاپ شده ، و معمولاً به ترتيب شماره با ديگر گراورها ، در قسمت پيش مطالب كتاب ، فهرست مي شود . مقايسه كنيد با : duotone color plate
اولين صفحه اي كه كاربر در اتصال به يك داده پايگاه ، پايگاه وب ، يا برنامه ي كاربردي با آن روبه رو مي شود . صفحه ي خوشامدي كه طراحي مناسبي داشته باشد حاوي عنوان ، گستره و پوشش ، نام پديدآورنده و/ يا توليدكننده ، ميزبان ، مجموعه اي از گزينه هاي مقدماتي ، همراه با رهنمودهايي براي استفاده از سامانه ، و پيوندي ( در صورت نياز ) به صفحه ي نمايش تفصيلي تر مي باشد . محيط رابطي كه از طراحي مناسبي برخوردار باشد داراي يك پيوند مستقيم براي بازگشت به صفحه ي خوشامد در همه ي صفحه هاي وابسته مي باشد .
long - playing record ( LP )
رسانه ي ضبط صدا كه در آن ، موسيقي يا كلمات بيان شده ، در شيار حلزوني ممتد سطح يك ديسك وينيلي صاف و كم قطر ضبط مي شوند ، و مي توان آن را با استفاده از وسيله اي به نام گرامافون ( record player ، كه به سوزنك و ملحقات آن ، و بلندگوهايي براي تقويت صدا مجهز است ) ، با سرعت 33 دور در دقيقه پخش كرد . دِك ها ابتدا با ظهور كاست هاي صوتي و بعد با رواج ديسك هاي فشرده ي صوتي ، از دور خارج شدند؛ ولي كتابخانه ها براي اهداف آرشيوي آن ها را نگهداري مي كنند . نيز نگاه كنيد به : monaural stereophonic quadraphonic
يك پنجره يا چند پنجره ي متوالي در فهرست درونخطي ، داده پايگاه كتابنگاشتي ، يا ديگر برنامه ي كاربردي ، كه راهنمايي هايي را براي كاربراني كه در يادگيري چگونگي استفاده از سامانه ، نياز به كمك دارند ارائه مي كند . اگر نرم افزار خوب طراحي شده باشد ، پنجره هاي راهنما « حساس به متن » هستند . مقايسه كنيد با : wizard نيز نگاه كنيد به : tutorial
تصوير رنگي كه معمولاً جداي از متن و روي كاغذي با كيفيت متفاوت چاپ مي گردد و همراه با بقيه ي صفحات ، در يك يا چند بخش از كتاب ، صحافي مي شود . املاي ديگر : colorplate مقايسه كنيد با : duotone monochrome plate
برگرفته از عبارت لاتين verso folio به معناي « صفحه ي ورق خورده » . طرف پشتي يك كتاب يا ( در متون لاتين ) صفحه ي سمت چپ ( و در متون فارسي ، صفحه ي سمت راست ) يك كتاب ( يا اثر انتشاراتي ديگر ) در حالت گشوده ، كه شماره ي صفحه ي آن ، معمولاً زوج است . مشخصات ناشر ، تاريخ انتشار ، يادداشت حفاظت از حق تكثير ، شابك ، و فيپا معمولاً در صفحه ي پشت صفحه ي عنوان كتاب چاپ مي شوند . نيز به پشت يك تك برگ چاپي ( طرفي كه در نظر چاپ كننده ، بايد پس از صفحه ي رويي خوانده شود ) نيز اطلاق مي گردد . متضاد با : recto
يك صفحه ي وب كه به منظور آشناكردن ديگر كاربران اينترنت با ديدگاه ها ، فعاليت ها ، يا آثار يك شخص ، توسط وي يا براي او اداره مي شود ، و گاهي با هزينه ي پديدآورنده بر روي خدمتگري كه توسط يك « فراهم آورنده ي تجاري خدمات اينترنتي » ( آي اس پي ) نگهداري مي شود ، نصب مي گردد . مترادف با : personal homepage
نگاه كنيد به : phonograph record
صفحه ي ابتداي يك دستنوشته ، كتاب ، يا اثر انتشاراتي چاپي ديگر ( معمولاً صفحه ي فرد از برگه ي پس از نيم عنوان ) كه حاوي عنوان كامل اثر و معمولاً ( ولي نه لزوماً ) نام پديدآورنده ( ها ) ، ويراستار ( ان ) ، مترجم ( ها ) ، و ناشر مي باشد . صفحه ي عنوان همچنين ممكن است نشان دهنده ي شماره ي جلد ( اگر چنين شماره اي لازم باشد ) و تاريخ و محل انتشار باشد . بر پشت عنوانبرگ معمولاً اعلان حق تكثير ، تاريخ انتشار ، مشخصات ناشر ، فهرست پيش از انتشار ، شابك ، و ( در برخي موارد ) مشخصات چاپخانه درج مي شود . نخستين صفحه ي كامل عنوان در حدود سال هاي 1500 بود كه در نخستين كتاب هاي چاپي پديدار شد . تا اواخر قرن شانزدهم ، امكانات تزييني در صفحه ي عنوان ، به طور كامل تحقق يافت . كوته نوشت : tp . املاي ديگر : title - page نيز نگاه كنيد به : added title page series title page
صفحه ي عنواني پيش يا پس از صفحه ي عنواني كه فهرستنويس در توصيف كتابشناختي يك قلم ، به مثابه مأخذ اصلي اطلاعات مورد استفاده قرارمي دهد و ممكن است از عنوان اصلي كلي تر ( صفحه ي عنوان فروست ) يا با آن هم ارز ( صفحه ي عنوان به زبان ديگر ) باشد .
« صفحه ي عنوان » افزوده اي كه قبل از صفحه ي عنوان اصلي ( در اثري كه به عنوان بخشي از يك گروه از انتشارات منتشر گرديده ) ظاهر مي شود و عنوان فروست و بعضاً اطلاعات اضافي ( مانند سياهه اي از عنوان هاي منتشرشده ي قبلي همان فروست ، اسامي پديدآورندگان ، تاريخ هاي انتشار ، تخصيص عددي ، . . . ) را ارائه مي كند . « صفحه ي عنوان فروست » معمولاً پشت صفحه ي حاوي نيم عنوان است .
طرفِ رويي برگي از پارشمن ، كاغذپوست ، يا كاغذ ، يا صفحه اي از يك مجلد صحافي شده كه در هنگام بازشدن ، ( در متون فارسي در سمت چپ ، و در متون لاتين ) در سمت راست قرار مي گيرد ، و معمولاً يك شماره ي فرد به آن صفحه داده مي شود . متضاد با : verso صفحه ي عنوان و اهدائيه ، و صفحه ي اول از مقدمه ، پيشگفتار ، فهرست مندرجات ، فصل ها ، پيوست ها ، نمايه ها ، و ديگر بخش هاي اصلي كتاب بر صفحه ي فرد چاپ مي شوند . همچنين ، سمتي از يك تكبرگ چاپ شده كه قرار است ابتدا آن طرف از برگ ، خوانده شود - مگر اين كه هر دو طرف دقيقاً هم شكل چاپ شده باشند . مترادف با : obverse
صفحه ي وبي كه به مثابه بخشي از يك پايگاه وب طراحي شده و مستقيماً ، يا از طريق يك يا چند لايه صفحات پيوندخورده به صفحه ي اصلي ، به سراصفحه ي پايگاه پيوند دارد . در نشاني اينترنتي ( ميم ) زير : www . myuniversity . edu/library/hours . html درختواره ي فرعي « library » به نشاني صفحه ي اصلي ( www . myuniversity . edu ) افزوده مي شود تا كاربر را به صفحه ي فرعي كتابخانه ي دانشگاه هدايت كند ، و نام فايل ( hours . html ) كاربر را به زيرًصفحه ي فرعي كه نشان دهنده ي ساعات كار كتابخانه است مي برد . به منظور سهولت كار ، در طراحي صفحه ي فرعي بهتر است يك پيوند مستقيم ، كاربر را دوباره و مستقيماً به صفحه ي اصلي برگرداند .
در چاپ ، صفحه اي است كه تعداد سطور مطلب تايپ شده در آن ، از تعداد سطور تعيين شده كم تر باشد؛ مثل انتهاي يك فصل . در كتاب هاي امروزي ، فضاي پرنشده معمولاً خالي مي ماند ، اما در ويراست هاي قديمي تر اين فضا گاهي با « تزيين چاپي » آراسته مي شد . مقايسه كنيد با : long page
صفحك گرد ، صاف و نازكي ( معمولاً از جنس وينيل ) كه بر يك يا هر دو طرف آن ، شيار چرخشي ممتدي كه صداها در آن ضبط مي شوند حك شده است . با گردش صفحك بر روي دستگاه پخش ( record player ) ، شيار مذكور باعث لرزش يك سوزنك مي شود و اين لرزش ، ضربات الكتريكي در يك كارتريج توليد مي كند كه مي توان با تقويت ، آن ها را به صدا تبديل كرد . رايج ترين سرعت پخش ، 33 دور در دقيقه است ، اما صفحك هاي 78 ، 45 ، و 66 دور در دقيقه نيز توليد مي شدند . صفحك هاي فشرده ي صوتي جاي صفحه هاي گرامافون را در بازار خرده فروشي مضبوطات صوتي گرفته اند؛ اما صفحه هاي دست دوم ، كه بعضي هايشان ارزش گردآوري دارند ، هنوز داراي بازار هستند . در كتابخانه ها ، صفحه هاي « وينيل » عمدتاً به خاطر ارزش آرشيوي حفاظت مي شوند . در « قواعد فهرستنويسي انگلو امريكن - ويراست 2 » واژه ي « ديسك صوتي » ( در ناحيه ي « توصيف ظاهري » ركورد كتابنگاشتي ) براي صفحه ي گرامافون به كار مي رود ، و كلمه ي « قياسي » به عنوان نوع ضبط ذكر مي شود . مترادف با : audiodisc gramophone record
صفحه اي از يك كتاب ، معمولاً صفحه ي عنوان ، نيم عنوان ، اهدا ، يا يك صفحه ي خالي ، كه در صفحه شماري به حساب آمده ، ولي شماره ي صفحه به آن داده نشده . مقايسه كنيد با : blind folio
يكي از چندين صفحه ي نمونه كه از سوي چاپچي براي ناشر فرستاده مي شود تا سُبك حروفنگاري اثر در دست انتشار را به وي نشان دهد . تعداد اين صفحات معمولاً 4تا ( ازجمله صفحه ي اول يك فصل و دست كم يك تيتر فرعي ، براي نمايش حروف درشت چاپ ) است . نيز به كپي صفحه اي از يك كتاب يا اثر انتشاراتي ديگر اطلاق مي شود كه ( با هر مقياسي ) براي كاربردهاي بازاريابي توسط ناشر ، مورد استفاده قرار مي گيرد .
سند الكترونيكي كه با زبان « اچ تي ام ال » نوشته شده ، در يك خدمتگر وب ذخيره گرديده و با استفاده از نرم افزار مرورگر وب ، در يك نشاني منحصربه فرد اينترنتي به نام « ميم » دسترس پذير است . اين صفحه معمولاً يكي از مجموعه فايل هاي مرتبط و به هم پيوسته اي است كه با همديگر ، يك پايگاه وب را تشكيل مي دهند . صفحه ي وب ممكن است شامل متن قالب بندي شده ، مطالب گرافيكي ، عناصر صوتي و/ يا ويديويي ، و پيوندهايي به ديگر فايل هاي اينترنت باشد . نيز نگاه كنيد به : personal Web page
يك روي برگه در يك دستنوشته ، كتاب ، ادواري ، يا ديگر اثر انتشاراتي چاپي ، كه ممكن است شماره گذاري شده يا نشده باشد . در حالت گشوده ، صفحه ي سمت راستي ( در كتاب هاي لاتين ، و صفحه ي سمت چپ در كتاب هاي فارسي ) صفحه ي فرد است ، و صفحه ي سمت چپ ( در كتاب هاي لاتين ، و صفحه ي سمت راست در كتاب هاي فارسي ) صفحه ي زوج مي باشد . كوته نوشت : p . كوته نوشت ( جمع ) : pp . نيز نگاه كنيد به : folio jump page همچنين ، شكل كوتاه شده ي : Web page نيز به يكي از كاركنان كتابخانه گفته مي شود كه مسئول تحويل مواد از مخزن هاي بسته است و وظيفه ي روزانه ي او نگهداري كلي مخزن ( قفسه چيني مجدد ، قفسه خواني ، . . . ) مي باشد . همچنين ، صداكردن شخصي با ذكر نام وي از طريق سامانه ي پي جوي عمومي در يك ساختمان بزرگ ( عملي كه در كتابخانه ها براي به حداقل رساندن ميزان مزاحمت براي ديگر مراجعان و خوانندگان كتاب ، از آن پرهيز مي شود ) .
شواهدي دال بر اين كه شخصي كه تقاضاي استخدام كرده آزمون هاي لازم را گذرانده ، يا آموزش ، تجربه ، و مهارت هاي لازم براي احراز شرايط مذكور در شرح وظايف را كسب كرده است . معمولاً به شكل جمع به كار مي رود : qualifications .
برخي كتابخانه ها در ايالات متحده راهي در پيش روي مراجعان مي گذارند تا پيشنهادهاي مربوط به ارتقا و اصلاح خدمات ، درخواست خريد يك فقره ي بخصوص ، يا توضيح و نظر در باب اقدامات و خط مشي هاي كتابخانه را به صورت مكتوب بر روي تكه كاغذي بنويسند و آن را در صندوق كوچكي كه به همين منظور در نزديكي ميز گردش كتاب ، ميز مرجع ، يا ورودي اصلي نصب شده ، بيندازند . برخي از فهرست هاي درونخطي و صفحات وب كتابخانه ها اين امكان را به كاربران مي دهند كه پيشنهادها و نظرات خود را به صورت الكترونيكي ارسال كنند . پاسخ كاركنان و مديريت كتابخانه ممكن است بر روي يك كيوسك يا تابلو اعلانات عمومي ، يا در بخش خاصي از سراصفحه ي كتابخانه نصب شود .
شكلي از بيان كه عمدتاً در نگارش ادبي و بديع به كار مي رود و در آن ، كلمات يا كل جملات به شكلي مورد استفاده قرار مي گيرند كه از ترتيب متعارف ، يا معناي ادبي ، منحرف مي شود تا تأثير زيباشناختي يا شاعرانه ي نامعمول يا نامنتظره اي حاصل شود . نيز نگاه كنيد به : metaphor
واژه اي جامع كه همه ي شركت ها و افرادي را كه براي كسب سود ، دست اندركار فراهم آوري اطلاعات و تأمين دسترسي به اطلاعات هستند زير پوشش قرار مي دهد ، ازجمله رسانه هاي همگاني ، ناشران انتفاعي ، توليدكنندگان و فروشندگان نرم افزار و داده پايگاه ، مراكز نمايه سازي و چكيده نويسي ، و واسطه هاي اطلاعاتي آزاد . كتابخانه هاي عمومي ، كتابخانه هاي آكادميك ، و انواع بسياري از كتابخانه هاي ويژه ، در خارج از حوزه ي « صنعت اطلاعات » عمل مي كنند؛ چون مبناي فعاليت آن ها غيرانتفاعي است . از آنجا كه اين صنعت شامل چنين دامنه ي وسيعي از بنگاه هاي تجاري است ، مجله ي صنفي واحدي ندارد .
در نشر ، طرفِ بيرونِ جلدِ رويي كتاب . در چاپ ، سطح برآمده ي يك واحد از حروف فلزي ، كه اثر يك نويسه را در چاپ ، روي كاغذ برجا مي گذارد . به عنوان كوته نوشت typeface نيز به كارمي رود . به طرفِ هموارِ يك كتابجا يا قفسه ي يكطرفه ، يا يك سمت از كتابجا يا قفسه ي دوطرفه ، يا رديفي از قفسه هاي دوطرفه نيز اطلاق مي شود . نيز نگاه كنيد به : typeface